Sprititualiteit

Spiritualiteit. De Lutherse spiritualiteit is een uiting van het geloof en de daarmee samenhangende levenshouding, zoals destijds aan het begin van de reformatie door Maarten Luther ( 1483-1546) onder woorden gebracht.

Eredienst	U kunt het beste de Lutherse spiritualiteit ervaren door de eredienst te bezoeken. Beter gezegd: met de viering van de eredienst mee te doen. De eredienst heeft in de Lutherse traditie namelijk het karakter van een viering , van een feest, waaraan wij zelf deelnemen. Gebed, zang, schriftlezingen, preek, heenzending, het staat alles in het teken van dit feest. En iedereen doet eraan mee. Hoewel de huidige liturgie vrij recent is ( 50 jaar) bevat zij verschillende prereformatorische elementen die de Lutherse spiritualiteit versterken .
	U zult meemaken, dat er veel gezongen wordt. Niet alleen de psalmen en gezangen, maar ook delen van de liturgie worden afwisselend door voorganger en gemeente gezongen. Door te zingen kun je niet aan de zijlijn blijven staan. Je doet mee en bent er persoonlijk bij betrokken. Daar gaat het tenslotte ook om. Door je persoonlijke betrokkenheid wordt je als het ware ontvankelijk voor woord en sacrament. De heilige geest doet de rest. De eredienst is geen "one-man-show" van de dominee, maar een feest waar de gehele gemeente aan meedoet.
	Ook de schriftlezingen passen in het vierkarakter van de dienst. Vrijwel altijd drie lezingen tijdens een eredienst die op een of andere wijze met elkaar samenhangen en het karakter van de zondag bepalen.
	Ook naar de preek/ overdenking wordt zo geluisterd. Als een toelichting en nadere verklaring van de gelezen teksten met een persoonlijk getuigenis van de voorganger. Niet in de eerste plaats bedoeld als onderricht, maar als inspiratiebron voor elke kerkganger persoonlijk.
	De meeste Lutherse kerken hebben een kleurig interieur met kunstwerken aan de muur , soms met een beeld. In ons gebouw vinden we b.v. een wandbord met spreuk en alziend oog.
	Tegen de achterwand van het liturgisch centrum, een fraaie plastiek met de spreuk: " de liefde zoekt zichzelf niet".
	Lutheranen zijn een volkje van vrolijke mensen die graag zingen. Zij aanvaarden elkaar zo zij zijn in de overtuiging dat elk lid door het geloof in Jezus Christus voor God is gerechtvaardigd en om niet Zijn genade ontvangt. Dit maakt nederig, blij en vrolijk tegerlijk.
	U zult in het interieur van een Luthers kerkgebouw altijd aantreffen de kansel, het doopvont en de Avondmaalstafel, ook als er geen avondmaal wordt gevierd. Hiermee geven wij uitdrukking aan onze overtuiging dat woord en sacrament bij elkaar horen en het wezen bepalen van de kerk. Luther definieerde de kerk als de plaats waar het evangelie wordt verkondigd en de sacramenten worden bediend. Zaken als kerkorde, vormgeving, liturgie etc.. zijn noodzakelijk om goed te kunnen functioneren en de eredienst te vieren. In wezen zijn het echter menselijke inzettingen en dus niet essentieel voor het kerk als kerk. Luther typeerde de kerkbezoekers als een gemeenschap van heiligen( =gelovigen).
	De onderlinge verstandhouding wordt niet bepaald door hiërarchie of functie, maar door directe ontmoeting van gelovigen ( algemeen priesterschap der gelovigen). Dit kan heel goed worden gevoeld, als wij na de dienst in de consistoriekamer nog een kopje koffie met elkaar drinken.
	Mocht u een eredienst bezoeken, waarin het heilig avondmaal wordt gevierd, dan kunt u op de uitnodiging van de voorganger in gaan en hieraan deelnemen. ( In onze gemeente 1 maal per maand) Het is immers Jezus zelf die uitnodigt gemeenschap met hem te hebben.
	De voorganger "faciliteert" Jezus’ uitnodiging, om het zo te zeggen. Hij/zij selecteert mensen niet op een of ander criterium waardig/niet waardig. Dat oordeel past ons niet. Die mens is waardig die in alle oprechtheid verlangt met Jezus te communiceren en aan zijn uitnodiging gehoor geeft.
	Hopelijk hebt u een indruk gekregen over onze spiritualiteit als expressie van ons geloof. Het waren slechts woorden. Wellicht zeggen de foto’s ook iets van onze spiritualiteit. Het beste is natuurlijk zelf een eredienst bijwonen en het ervaren. Indien u meer wilt weten over de " theologie achter de spiritualiteit" lees dan hieronder verder.

Luther was er van overtuigd, dat de menselijke tekorten ( zonden, bewust, achteraf in volle reikwijdte bewust of helemaal niet bewust) fundamenteel zijn voor de menselijke conditie. De mens ervaart dit vrijwel dagelijks in eigen leven en werken.

Tegenover God, de schepper van hemel en aarde, ook van hem/haar en van alles wat hij/zij nodig heeft, schiet de mens altijd tekort, staat hij als het erop aan komt in het krijt, met lege handen. Ook zijn eigen inspanningen om zich voor God te verantwoorden (rechtvaardigen) schieten tekort. Ook die inspanningen ( werken) zijn immers aan deze menselijke conditie gebonden.

Lutheranen aanvaarden dit gegeven en worden daar wel bescheiden van, maar niet neerslachtig. Integendeel. Zij weten en ervaren het vrijwel dagelijks, dat God ook een goede kant heeft, die uitkomst en redding brengt.

Zo heeft Hij ons een aantal richtlijnen/leefregels gegeven voor een leven in vrede en gerechtigheid, individueel en als gemeenschap. ( De 10 geboden/woorden). Maar toch, zelfs als wij deze trachten te volgen,ervaren wij steeds weer ook daarin tekort te schieten.

Met het leven, het sterven en de opwekking uit de dood van zijn zoon, Jezus Christus, is ons blijvende verzoening met God door God zelf gegeven. Niet van ons komt de redding, maar van God zelf en wel gratis, zonder enige verdienste van onze kant. Dit is de genade. Sola gratia zei Luther; alleen door de genade, om niet ontvangen. Dit is de goede boodschap, het evangelie. Daarom zijn wij niet neerslachtig, maar integendeel dankbaar en vrolijk.

Alleen diegene die dit gelooft kan de vreugde vanwege de genade en de verzoening met God door Jezus Christus deelachtig worden. Je kunt immers niet blij zijn om iets waarin je niet gelooft. Wij geloven, dat God ons zijn zoon Jezus Christus, het vlees geworden woord, heeft geschonken. De confrontatie met de onbegrensde liefde waarmee hij de mensen (ook ons persoonlijk ) tegemoet trad/ treedt, zijn volstrekte weerloosheid toen zij/wij van hem afwilden/willen en hem de marteldood aan het kruis deden/doen sterven en de opwekking uit de dood door God, zijn Vader, dit alles maakt ons bewust van onze tekorten/onze schuld en opent tegelijkertijd de weg tot verzoening met God. Wie dit gelooft is op grond daarvan alleen al door God gerechtvaardigd. Is heilig. Vandaar luthers uitspraak: zondaar en tegelijkertijd heilige, als typering van de gelovige mens. Niet de eigen verdienste/werken maken de mens heilig maar alleen het geloof. Sola fide. Door het geloof alleen.( Hier detailfoto uit het rozenraam)

Het geloof is bij Lutheranen niet een geloof in zelfbedachte formuleringen. In dat geval zouden we gewoon in ons zelf geloven. Geloof is veeleer een vorm van vast vertrouwen in de genade van God door zijn zoon Jezus Christus. In de Lutherse opvatting staat Jezus Christus derhalve centraal. Via hem verzoent God zich met ons en via hem krijgen wij als mensen onze vrijheid weer terug, mogen wij zijn die wij zijn, in het vertrouwen, dat wij gerechtvaardigd zijn voor God.

Luther zegt over dit geloof in zijn voorrede op de bijbel het volgende:

" Geloof is een levend, vrijmoedig vertrouwen op Gods genade, zo zeker, dat je er duizendmaal voor zou kunnen sterven, en zulk vertrouwen, zulke kennis van de goddelijke genade maakt vrolijk, koppig en blij ten overstaan van God en alle creaturen". En:" Geloof is een goddelijk werk in ons, dat ons verandert en nieuw geboren doet worden uit God. Het doodt de oude Adam en maakt ons tot een ander mens naar hart, gemoed, zin en alle krachten".

Het grondplan van de " Lutherse benadering" heeft Luther fraai samengevat in zijn zegel, de Lutherroos ( zie afbeelding). Hij zegt hiervan:" Het binnenste is een kruis, geheel in het zwart. Het staat in een hart, dat zijn natuurlijke kleur heeft- om mijzelf steeds in herinnering te brengen, dat het geloof in de gekruisigde ons zalig maakt. Al is het een zwart kruis, dat doet afsterven en pijn doet, toch laat dat het hart zijn kleur behouden. Het bederft zijn natuur niet, het maakt ons niet dood, maar behoud ons ten leven. Zulk een hart moet nu midden in een witte roos staan om aan te duiden, dat het geloof vreugde, troost en vrede geeft, en ons zonder meer in een witte vreugdevolle roos zet. Dit is een andere vreugde en vrede dan de wereld geeft, daarom moet de roos wit zijn en niet rood, want wit is de kleur van alle heiligen en engelen. Zo’n roos staat in een hemelsblauw veld, omdat die vreugde in de geest en in het geloof het begin is van de komende hemelse vreugde. We zijn er reeds in, levende in de hoop, al is het nog niet openbaar. En om dat blauwe veld een gouden ring, die ons wil zeggen, dat die zaligheid in de hemel eeuwig duurt en geen einde heeft, en zoveel kostelijker is dan alle aardse vreugde en genot, zoals goud het fijnste, edelste en kostbaarste metaal is".

Voor uitgebreidere toelichting: ga naar de website " Evangelisch-Luthers in Nederland"

( zie bij "links")